» هەڵبژارده

لە دژی کوشتنی ژنان و کاولکاری ژینگە تێبکۆشین

5 كانونی دووه‌م, 2022

بۆ ڕای گشتی ساڵی ٢٠٢١ یەک لە دژوارترین ساڵەکان بۆ ژن و ژینگە بوو، لە بەر ئەوەی هەم ژن و هەم ژینگە کەوتنە بەر هێرشی دەسەڵات و داگیرکەرانی خاک و ئاو و هەوا. ئەم هێرشانە لە هەندێ وڵات تەنیا لە سەر ئاستی سیستەمی  دەسەڵاتدارییەوە بەڕێوە دەچوو، بەڵام لە ڕۆژهەڵاتی ناوین و بەتایبەت لە کوردستان هەم لە سەر ئاستی دەسەڵات و هەم لە لایەن داگیرکەرانی کوردستانەوە بە شێوازێکی چڕوپڕ بەڕێوە دەچوو. ئەم هێرشانە بە شێوازی جۆراوجۆر وەک سووتاندن و بڕینەوەی دارستانەکان، بەستنەوەی ئاوی ڕووبارەکان و هاوکات بەکارهێنانی چەکی قەدەغە کراو لە…

بەسەرهاتی ئەوروپا و کۆتایی قۆناخێک

18 كانونی یه‌كه‌م, 2021

ڕێبەر ئاپۆ هەوڵی دەرکەوتنم بۆ ئەوروپا لە ڕێگەی ئەسیناوە لە 9ی تشرینی دووەمی 1998 و پاشهاتەکانی دوای ئەویش لەگەوهەری خۆیدا لەکەسێتی مندا گوزارە لە ئیفڵاسکردنی تێڕوانینی پاڕادیگما (تێڕوانینی نمونەیی)ی هاوچەرخ دەکات. سەڕباڕی تەواوی هەوڵەکانم بۆ وەڕچەڕخاندنی پێکهاتەی بەگومانی زهنیەتم، بەڵام لەگۆڕەپانی ناوەوەی وڵات نەگەیاندنی بە ئاستی هێزیکی سەڕکەوتووی ئازادی؛ ئاشکرایە شانبەشانی ئەو کۆسپانەی لەم لایەنەوە دەرکەوتن، هەموو ئەمانە ناچاڕیان کردم ڕوو بکەمە ئەوڕوپا کە نوێنەڕی هێزی شاڕستانی بەکاڕیگەڕە. بە واتایەک ئەم ڕاستینە داننانە بە بێ باوەڕبوون بە هێزی گەوهەری خود. مێژووی ڕابڕدوو، بەهەردوو ڕەهەندی کات و شوێنەوە، گوزاڕشتی لە بنبەستبوونێکی…

وڵاتپارێزی و راستی گەلی کوردستان

رێبەر ئاپۆ بەتێڕوانینی ئێمە باسکردن لە فاکتەری وڵاتپاریزی جێگایەکی گرنگی هەیە، کە تاوەکو یێستاکە وەکو پێویست لەم بوارەدا ورد نەبووینەتەوە. من ماوەیەکی درێژە لەدەرەوەی وڵات دەژیم، کەسانیتر زۆر هەن کە ماوەیەکی درێژتر لەمن لەهەندەران ماوەنەتەوە. ئەو کەسەی لە ناخەوە وڵاتی خۆی خۆشنەوێ ( بەکەسانی وڵاتە سۆسیالیتە کانیشەوە) ئەوا بە بڕوای من ئەو کەسە خۆی بزرکردووە. بۆ کەسێکی وڵایپاریز ژیانێکی ئاسوودە و خۆش رابواردن دوو لە وڵات هیچ نرخێکی نییە. کەسێک کە وڵاتی خۆی لەدەست بدات و تەنانەت لەبستێک خاکیش بێبەش بێ( لەکاتێکدا دەرفەتی هەیە بە ئازادی لەسەری بژی) ئەوا ئەو…

سێهەمین فایلی کۆمیتەی لێکۆڵینەوەی کژار بڵاو کرایەوە

خوێنەرانی بەڕێز سێهەمین فایلی لێکۆڵینەوەی کژار سەبارەت بە “روانگەی دین سەبارەت بە ژنان” بڵاو کرایەوە. کۆمیتەی لێکۆڵینەوەی کژار لەم فایلەی دا سەبارەت بە باوەڕیەکانی ئانیمیسم و چەندخودایی وهەروەها کولتووری دایک-خوداوەند کە لە زۆربەی وڵاتان تەختە بەرد دۆزراونەتەوە کە نزیک بوونەکان نیشان ئەدەن. کە لە هەموواندا ئاستی بەرزی پلەی ژن دەبینرێت. لە ژیانی هەر قەبیلەیەکدا کۆمەڵیک شتی پیرۆز و کۆمەڵێکیش شت کە پێویستە خۆیانی لێ بپارێزن هەبوو. ئەم باوەڕیانە کە وەک تەوتەم و تابۆ دەناسرێن زۆرتر لە ڕووی ئەزموون بە دەست دەهاتن و بۆ نەوەکانی داهاتووش دەگوازرانەوە. هەر بۆیە مرۆڤەکان باوەڕی…

لێگه‌ڕینی ئازادی

رێبەر ئاپۆ رێبواری رێبەر ئاپۆ لە گوندی ئامارا دەستی پێ‌کردبوو و هەنگاو بە هەنگاو رووەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست مەودای دەبڕی. ئیتر رێبەر ئاپۆ لە خۆڕهەڵاتی ناوەڕاست‌دا لە نێو تێکۆشانێکی دژواردابوو. لە نێو تێکۆشانی ئازادیش‌دا زۆر جاران رووبەڕووی رەشکردن و پاکتاوکاری دەبۆوە.  هەموو هەوڵەکان بۆ رەشکردن و ناشیرینکردن و پاکتاوکردن بەرفراوان کران. یەکەم گەشەسەندنەکانی ‘سەرەتا’ لە چوارچێوەی ‘پیلانگێڕیی نێوەنەتەوەیی لەدژی رێبەر ئاپۆ لە ساڵی ١٩٨٦دا’ روویدا، بەڵێ لەوێوە هەموو هەوڵەکان بۆ رەشکردن و ناشیرینکردن و پاکتاوکردن بەرفراوان کرا. دەبو لە عوسمان سەبری تاوەکوو مەلا عەبدوڵڵای تمۆقی و لە گۆڕەپانێکی بەرفراواندا سەربکەوتایە، کە…

بۆ یادەوەری رۆحی شەهیدان سارا، لەیلا و فیدان

7 نیسان, 2021

لە قەڵەمی گریلا فرانسوا ڤۆلتێر دەڵێت:” بۆ ئەوەی بە باشی بنووسی دەبێت لە وڵاتێکی ئازاددا بژیت.” بەڵام خۆ ئەو نازانێت جەنگاوەرانی وڵاتەکەم بە خوێنی خۆیان چیرۆکی ئازادیان نووسی و بە نەغمەی دڵنشینیان سروودی ئاشتییان بۆ وڵاتەکەیان چڕی. بە چەخماخەی نیگایان هەزاران لاشیان لە ژیانێکی ئازاددا تواندەوە. بە دەیان ئیلاهەی بەهێز وەکوو سارا و لەیلا و فیدانی لێ دەرکەوت. شەهید سارا بە نیگا و بزەی سەر لێوی چیرۆکی فرمێسکاوی سەدان دایکی دەرسیمی لە چەمی مونزووردا شوستەوە و کردی بە ئەفسانەی ژنانی شەڕکەری خۆرهەڵاتی ناوەڕاست. هەڤاڵ سارا، کچە قژ سوورەکەی دەرسیم چرکە…

تاریخچە زندان و اهداف بر‌پایە آن

1 نیسان, 2021

کمیتە تحقیقاتی کژار در فایلی  تاریخچە زندان و اهداف برپایی آن را مورد ارزیابی قرار داد. کمیتە تحقیقات کژار در این فایل تاریخچە مختصر زندان در ایران واولین زندان مخصوص زنان ، اولین قوانین زندان در ایران، هدف از ساخت زندان و استفادە آن از طرف رژیم جمهوری اسلامی ایران،  همچنین زنان در زندان های ایران و شیوە زندانی شدن زنان در دە شصت را مورد تحقیق و ارزیابی قرار داد. این کمیتە در بخشی از این تحقیقات خود زندان را از زبان زنان زندانی شدە دست گرفتە و زنان…

خاوەنداری لە ئەخلاق و ژیانی دیموکراتیک گەورەترین گەوهەرە

ژیان هەورامان یەکێک  لە رەهەندە بنەڕتیەکانی سیستەمی داگیرکاری، نوێنەرایەتی زیهنییەتی پیاوسالاری لە دژی کۆمەڵگایە و شەڕی چەواشەکارییە. رژێم بە رێگای بێ ئێرادە کردن، پێشێل کاری، توشبوون بە ماددەی هۆشبەر و زواجی مێر منداڵان و ..هتد. دەیهەوێت ناخی کۆمەڵگا پووچەڵ بکاتەوە. کۆمەڵگا بخاتە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. ئەم ڕێبازە شەڕانە نەتەنیا بەرامبەر بە جەستەی مرۆڤەکان نییە بەڵکوو بۆ لە ناوبردنی هەست و روحی مرۆڤایەتی بکار دەهێندرێن. سیستەمی ئێران یەکێک لەو سیستەمە سەرەکیانەیە کە بە شێوازی شەڕی نەرم لە نێو کۆمەڵگا دزە دەکاتە نێو هەر ماڵێکەوە، بانگەشەی رووخانی دەرونی دەکات. کۆمەڵگا لە ناسنامەی…

سێدارە، کوشتن و قەتڵ‌کردنی فەرمی

9 كانونی یه‌كه‌م, 2020

رۆژین هێژا سێدارە، کوشتن و قەتڵ‌کردنە. گوایە سزای مردن بۆ تاوانێکە کە لە لایەن دەوڵەتەوە پێکدێت. کۆتایی هێنان بە ژیانی تاوانبارێکە. کەسێک کە حوکمی کوشتنی فەرمی دەبێت، لە سێدارە دەدرێت. پێناسەی سێدارەش بە ئەندازەی راستییەکەی بەئێشە و هەرگیز شایانی پەسەندکردن نییە. هەرچەندە دڵ و رۆحی مرۆڤایەتی و کۆمەڵگاش ئەم کردەوە هۆڤانەیە پەسەند نەکەن، لە لایەن دەوڵەتەوە پێکدێت. بەڵێ ئەمە حەقیقەتی لەڤیاتانێکی خوێنمژە کە روخساری خۆی نیشان دەدات. لەڤیاتانی ئەمڕۆکە دەوڵەتی مۆدێڕنە و مۆدێڕنیتەی سەدەی ٢١ هێشتاش بە شێوەیەکی هۆڤانە ژیانی مرۆڤایەتی لەناودەبات. بەڵگەی هەرە کۆن سەبارەت بە سێدارە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە…

رووی شاراوه‌ی شه‌ڕی ناوخۆیی

9 تشرینی دووه‌م, 2020

  نەرگیز ئەحمەدی «پیاوان شه‌ڕ ده‌سپێده‌كه‌ن، ژنانیش به‌ڵا و ئازاره‌كه‌ی ده‌كێشن» پێشتر نووسینێكم خوێنده‌وه‌ كه‌ باش له‌ بیرم نه‌ماوه نووسه‌ره‌كی كێ بوو، رسته‌یه‌كی جوانی تێدابوو كه‌ ده‌مهه‌وێت به‌و رسته‌یه‌ ئه‌م نووسینه‌م ده‌سپێبكه‌م. لام وایه یه‌ك له‌ به‌واته‌ترین رسته‌كانه‌ كه‌ به‌باشی گوزاره له‌ ناوه‌رۆكی ئه‌م گوتاره ده‌كات. لە‌و نووسینه‌دا وه‌ها هاتبوو: «پیاوان شه‌ڕ ده‌سپێده‌كه‌ن، ژنانیش به‌ڵا و ئازه‌ره‌كه‌ی ده‌كێشن». له‌و قه‌ناعه‌ته‌دام كه‌ له‌م دونیایه‌دا، ته‌نانه‌ت یه‌ك شه‌ڕه‌شیش نه‌بووه‌ كه‌ ژنان هه‌ڵیانگیرساندبێت. پێش نووسینی ئه‌م گوتاره، زۆر لێكۆڵینم كرد، به‌ڵام ته‌نیا یه‌ك زانیاری و ئاماژه‌یه‌كم ده‌ستنه‌كه‌وت كه ژنان شه‌ڕێكیان هه‌ڵگیرساندبێت. ئەگەر لەسەر…

زۆرترین بینراو:
دوایین بەڕۆژکردنەوەکان:

ماڵپەڕی کەژار - کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان